Doorslaand vocht: herkennen, oorzaken en wat u eraan doet

Wat is doorslaand vocht?

Doorslaand vocht ontstaat wanneer regenwater door de buitenschil van de woning dringt: een gevel, een zijgevel, het dak, de aansluiting van een raam, een terras. Het water komt van buiten en van boven of opzij, in tegenstelling tot opstijgend vocht, dat uit de grond komt, en condensatie, die uit de binnenlucht komt.

Het onderscheid is belangrijk, want elke oorzaak heeft zijn eigen aanpak. Een muurinjectie tegen opstijgend vocht houdt doorslaand vocht niet tegen, en ventilatie dicht geen open voeg.

Doorslaand vocht herkennen

Doorslaand vocht laat sporen na die het weer volgen. De meest voorkomende:

• een vochtplek die verschijnt of donkerder wordt na een bui, en weer verbleekt bij droog weer;
• een bruine of gelige kring met een grillige rand, bovenaan een muur, onder het plafond of rond een raam;
• verf die bladdert, behang dat loskomt, pleister die opzwelt of verkruimelt;
• schimmel op één muur, meestal de muur die de regen vangt;
• aan de buitenkant donkere bakstenen, uitgesleten voegen, druipsporen onder een vensterbank of goot.

Waar komt het water binnen?

Een kleine opening volstaat; het water volgt daarna het metselwerk voor het ergens tevoorschijn komt. De meest voorkomende ingangen:

• versleten, uitgesleten of gebarsten gevelvoegen;
• poreuze, vorstgevoelige of gebarsten bakstenen, of een gebarsten pleisterlaag of crepi;
• rond de ramen: een beschadigde voeg tussen schrijnwerk en metselwerk, een dorpel zonder waterhol;
• verstopte, lekkende of slecht aangesloten dakgoten en regenpijpen die water tegen de gevel gooien;
• het dak en zijn aansluitingen: verschoven pannen, loodwerk, randen, schoorstenen;
• een terras, balkon of plat dak waarvan de dakbedekking verouderd is.

Slagregen en de weerkant van de woning

In België komt regen meestal met westen- en zuidwestenwind. Gevels en zijgevels aan die kant, de weerkant, krijgen dus de slagregen te verwerken, die bijna horizontaal tegen de muur wordt geblazen, en zij nemen het meeste water op.

In een oude woning met volle muren neemt de baksteen water op en geeft het weer af bij het drogen; zolang de voegen goed zijn en de muur kan drogen, blijft het evenwicht. Raken de voegen uitgesleten of komt het water sneller dan het droogt, dan slaat het door.

Spouwmuur en blootgestelde gemene muur

In een spouwmuur scheidt een spouw het gevelmetselwerk van de binnenmuur. Water dat door de gevel komt, hoort langs de binnenkant van het gevelmetselwerk naar beneden te lopen en onderaan weer buiten te gaan. Mortelresten in de spouw, slecht geplaatste spouwhaken of een ontbrekende waterkering boven lateien kunnen het water toch tot binnen laten komen.

Een ander bekend geval: het buurhuis wordt afgebroken en de vroegere gemene muur wordt een buitenmuur. Die was nooit bedoeld om regen te verwerken en zuigt zich snel vol. Hij heeft vaak een bescherming langs buiten nodig, te bespreken met de buren als de muur gemeen is.

Doorslaand vocht, opstijgend vocht of condensatie?

Drie problemen geven vochtige muren, en hun sporen zitten niet op dezelfde plaats:

• doorslaand vocht: vochtplekken hoog op de muur of rond openingen, die de regen volgen, op de weerkant;
• opstijgend vocht: een horizontale rand onderaan de muren, salpeter, het hele jaar door;
• condensatie: zwarte puntjes in koude hoeken, achter meubels, condens op de ramen, vooral in de winter;
• een lekkende leiding: een vlek die niet afhangt van het weer, vaak bij een badkamer of leiding.

Hoe vindt u de oorzaak?

In het begin helpt observeren het meest. Noteer datum, weer en wind wanneer de vlek verandert, en neem telkens een foto. Bekijk de gevel van buiten ter hoogte van de vlek, en dan erboven: voegen, dorpels, goten, dak.

Een vakman vult dat aan met metingen: een vochtmeter om de muur op te volgen, een warmtecamera om natte en koude zones te zien, en soms een sproeitest, waarbij de gevel zone per zone nat gemaakt wordt, van onder naar boven, tot het water binnen zichtbaar wordt.

Wat doorslaand vocht beschadigt als u wacht

Doorslaand vocht dat blijft duren, is meer dan een vlek. Het kan:

• pleisterwerk, plafonds en gipsplaten aantasten;
• doorweekte bakstenen bij vorst doen springen;
• de isolatie nat maken, zodat die veel minder goed isoleert;
• ingebouwd hout bereiken, lateien, balken en kepers, en huiszwam in de hand werken;
• de muur kouder en de lucht vochtiger maken, met schimmel en meer stookkosten tot gevolg.

Wat u meteen kunt doen

In afwachting van de herstelling beperken enkele reflexen de schade:

• maak goten en regenpijpen leeg en schoon waar dat veilig kan;
• zet meubels weg van de natte muur en bescherm de vloer;
• verlucht de kamer en verwarm normaal, zodat de muur kan drogen;
• fotografeer de vlek bij elke regenbui, met datum;
• schilder niet en breng geen bekleding aan voor het waterlek hersteld is.

Doorslaand vocht behandelen en vochtplekken wegwerken

Eerst herstelt u de plaats waar het water binnenkomt, dan laat u drogen, en pas daarna werkt u de binnenkant af. Afhankelijk van de oorzaak betekent dat opnieuw voegen, bakstenen vervangen, een goot of loodwerk herstellen, een nieuwe voeg rond een raam, of een bescherming voor een blootgestelde zijgevel, zoals een bekleding of een kaleilaag.

Gevel impregneren kan aanvullen, op een gezonde en herstelde gevel, maar vervangt nooit de herstelling. Binnen worden beschadigde pleisterlagen hersteld als de muur droog is, en bruine vochtplekken verdwijnen onder een vlekkenisolerende grondlaag voor u schildert.

Verzekering, verhuurder, buren: wie doet wat?

Brandverzekeringen dekken vaak waterschade, maar niet altijd doorslaand vocht via een gevel of dak, zeker niet als het om slijtage of gebrekkig onderhoud gaat. Lees uw voorwaarden na en meld het snel als u denkt gedekt te zijn, met foto’s met datum.

Huurt u, verwittig dan uw verhuurder schriftelijk zodra u doorslaand vocht opmerkt. Komt het water van bij de buren of via een gemene muur, spreek hen dan aan voor u werken laat uitvoeren.

Welke vakman contacteert u?

Dat hangt af van de plaats waar het water binnenkomt: een dakwerker voor het dak en het loodwerk, een gevelspecialist of voeger voor de buitenmuren, een schrijnwerker voor de ramen, een loodgieter voor een lek. Is de oorzaak niet duidelijk, dan zoekt een bedrijf in vochtbestrijding eerst de bron, zodat u niet de verkeerde herstelling betaalt.